“Le opere e i giorni” (Esiodo) – testo in greco originale e schema riassuntivo

_______

Le opere e i giorni è un poemetto di Esiodo, scritto nel metro (esametro dattilico) e nella lingua tradizionale dell’epopea.

Il contenuto non è narrativo, ma riflessivo e moraleggiante.
Esiodo aveva fin lì scritto opere di contenuto mitologico ed erudito. Il cambiamento fu indotto da un fatto della sua vita personale, citato anche nei primi versi: un’ingiustizia subita nella divisione dell’eredità paterna che lo portò ad una lite con il fratello.

Riassunto prima parte di “Le opere e i giorni” di Esiodo

Nella prima parte esprime consigli al fratello, esponendo il pensiero del poeta sul problema della giustizia e del lavoro.
La ricchezza è benefica per l’uomo, perché incita al lavoro, ma è facile cadere negli eccessi. C’è un peccato originale che grava sull’umanità, poco basterebbe alla felicità se gli dei non ne nascondessero il segreto.
Dal giorno in cui Prometeo diede agli uomini il fuoco e le arti, la necessità del lavoro senza fine è ricaduta sull’umanità, insieme ai dolori e alle malattie.
Il pessimismo di Esiodo si ritrova nel mito delle età del mondo, con un decadimento dall’età dell’oro a quella del ferro, e, per il futuro, prevede mali anche peggiori.
La salvezza dell’uomo è nella giustizia, nell’onestà e nella prudenza, che possono dare una ricchezza benedetta dagli dei.

Riassunto seconda parte “Le opere e i giorni” di Esiodo

L’esortazione al lavoro, che chiude la prima parte, dà l’inizio ai temi della seconda parte: i precetti sull’economia domestica e sul lavoro dei campi in relazione alle stagioni.
Successivamente tratta il commercio e la navigazione, anche se più brevemente.
Una serie di sentenze morali e precetti pratici diversi segna il passaggio all’ultima parte.

Riassunto terza parte “Le opere e i giorni” di Esiodo

La terza parte dell’opera, consiste in un calendario, suddiviso per mesi, nei quali sono indicati giorni più adatti per le diverse attività.

Riassunto analisi “Le opere e i giorni”:

L’opera inizia con un proemio di 10 versi nei quali è elevata una preghiera a Zeus e alle Muse della Pieria; questo proemio è da alcuni critici moderni ritenuto interpolato, così come anche dallo stesso Proclo; inoltre è interessante notare che non si rivolge alle Muse Eliconie come nella tradizione. Esiodo passa quindi a parlare della contesa col fratello Perse il quale, dopo aver sperperato la parte della propria eredità concessa dal padre, vuole impossessarsi anche dell’eredità di Esiodo e pertanto intenta contro di lui un processo nel quale corrompe i giudici. L’autore passa quindi a descrivere la necessità del lavoro da parte degli uomini per fugare la punizione degli dei e vivere secondo giustizia. Questi concetti vengono espressi tramite tre episodi: il mito di Prometeo, il mito delle Cinque Età e il breve Apologo dello Sparviero e dell’Usignolo. Il primo mito risulta distaccarsi dal racconto presente nella Teogonia: nelle Opere e i Giorni è semplicemente narrato come il fratello di Prometeo, Epimeteo abbia accolto presso gli uomini Pandora, donna creata dagli dei allo scopo di distribuire i mali tra i mortali; ciò era la naturale punizione per il furto del fuoco commesso da Prometeo, ossia rubare il fuoco agli dei; l’unico bene che rimase fu la Speranza. Nel secondo mito invece si narrano le cinque età nelle quali vissero gli uomini dalle origini fino al presente:

Età dell’Oro: ai tempi di Crono gli uomini vivevano senza preoccupazioni, perennemente giovani erano nutriti dalla terra stessa senza fare nessun lavoro. Morivano come colti dal sonno e dopo la loro estinzione vennero trasformati in spiriti protettori degli uomini,

Età dell’Argento: prima età degli uomini sotto Zeus nella quale gli uomini vivevano per cent’anni presso le madri; stolti, anche una volta cresciuti non si astenevano dalle liti tra di loro e non veneravano gli dei. Per questo vennero fatti estinguere da Zeus e divennero demoni inferiori.

Età del Bronzo: in questa età vissero uomini possenti e violenti che non avevano nessun’altra preoccupazione se non scontrarsi e uccidersi a vicenda; si estinsero per la loro stessa scelleratezza nonostante fossero invincibili.

Età degli Eroi: in quest’età vissero appunti gli eroi, uomini-dei o semidei, stirpe giusta e migliore rispetto alla precedente. Gli eroi combatterono a Troia e a Tebe, e lì molti di loro perirono, altri furono portati da Zeus stesso nelle Isole dei Beati dove vissero in pace in terre fertili e ricche di greggi. Questa età è l’unica a non essere definita con il nome di un metallo.

Età del Ferro: è la stirpe che tuttora vive sulla terra caratterizzata dalla sofferenza, dall’ingiustizia e dal fatto di dover lavorare per sopravvivere. Esiodo non intravede nessuna possibilità di salvezza per l’uomo.

Il terzo racconto viene spesso definito come la più antica favola a noi giunta dall’antichità, così “togliendo il primato” a Esopo. Uno sparviero dopo aver afferrato un usignolo risponde alla sua richiesta di libertà affermando che farà di lui ciò che vuole: il più forte domina sul più debole che oltre al danno subisce la beffa se vuole opporre resistenza a questa legge di natura.

Dopo l’apologo, si rivolge ai giudici (da lui definiti “divoratori di ricchezze”) esortandoli ad esprimere il verdetto secondo giustizia, la vergine Dike, ricordando la presenza divina nelle azioni umane, dalle quali dipende un premio o una pena da Zeus. Ammonisce il fratello a rinunciare ai suoi piani ricordando che è proprio dell’uomo rispettare le leggi, a differenza delle fiere. Lo esorta al lavoro, evidenziandone la necessità e la fruibilità per scongiurare la fame, guidandolo al Bene. La violenza e il furto portano ricchezze di cui si vien privati dagli dei. Inoltre gli raccomanda il culto verso gli dei, il rispetto del vicino e dei cari. Come per spiegargli l’onesto e fruttuoso lavoro, gli descrive l’aratura e la mietitura, come comportarsi nelle varie stagioni, e anche gli dà consigli sulla navigazione. In aggiunta lo consiglia sul matrimonio, badando ad avere un figlio maschio che possa mantenere il patrimonio paterno, sulle amicizie e sul comportamento (contro il pettegolezzo, contro gli atti vandalici, contro la negligenza verso la religione…), il tutto per evitare la diffamazione, difficile da scrollarsi di dosso.

Dopo questi tre episodi sostanzialmente narrativi, l’opera assume carattere più propriamente descrittivo e didascalico, spesso personalizzando le entità astratte (cosa che si può comprendere dall’uso della lettera maiuscola). Segue infatti una parte nella quale si spiega la necessità del lavoro per vivere secondo giustizia per poi passare in rassegna le varie attività da svolgere nelle quattro diverse stagioni, norme del vivere quotidiano e singole date fauste e infauste. Si tende per lo più a ritenere che quest’ultima parte di calendario su date propizie o meno sia da ritenere non autentica.

In maniera più precisa, consiglia ai proprietari terrieri di ispezionare il lavoro compiuto ogni fine mese; parla di mese crescente e mese calante (come diviso in due parti, la prima, fino al venti del mese, come la fase lunare, si dice crescente, l’altra calante), da qui consigliando di coltivare piante nel 13° giorno crescente, sconsigliando il 6°. Addirittura suggerisce in che giorni concepire figli dalle ottime qualità; tutti gli altri giorni sono incerti, ma conclude dicendo che la felicità è di chi lavora senza colpa verso le divinità, interpretando gli uccelli ed evitando le trasgressioni.

 

Le opere e i giorni segnano un momento importante della letteratura greca. L’aedo, abituato a divertire le corti con le gesta leggendarie dell’aristocrazia, si rivolge alle attività dell’uomo comune.
La coscienza di Esiodo è sorretta da un vivo senso religioso e cerca di elevarsi ad una concezione morale del mondo la saggezza e le superstizioni del tempo.
I versi ci riportano una società che ha bisogno del lavoro per vivere: «Non il lavoro ma l’ozio è un disonore».
Esiodo è stato chiamato poeta dei contadini, ma non è un poeta contadino: la vita dei campi è vista da uomo colto e la esprime con forme tradizionali.
Taluni la considerano un’opera didascalica su lavoro dei campi, mentre deve essere considerata una meditazione sui problemi della vita sociale (in special modo quello della giustizia).

Esiodo, il poeta degli artigiani. Alessandro Magno
Esiodo fu un romano tra i greci. Gomperz

Vuoi acquistare il libro completo di “Le opere e i giorni di Esiodo”?

Leggere su carta è decisamente più comodo e acquistare un volume di Esiodo dopotutto non costa molto denaro e fatica. Puoi guardare i prezzi per il poema “Le opere e i giorni” di Esiodo di sotto:

TESTO GRECO di “Le opere e i giorni” di Esiodo

Puoi leggere l’intero poema nel suo testo greco di sotto, per quanto riguarda invece la versione di “Le opere e i giorni di Esiodo” ti consigiamo di guardare qui.

ÉRGA KAÌ HĒMÉRAI LE OPERE E I GIORNI
Proemio
Moûsai Pieríēthen aoidêisi kleíousai,
deûte Dí’ ennépete, sphéteron patér’ hymneíousai.
hón te dià brotoì ándres homôs áphatoí te phatoí te,
rhētoí t’ árrētoí te Diòs megáloio hékēti.
rhéa mèn gàr briáei, rhéa dè briáonta chaléptei,
 rheîa d’ arízēlon minýthei kaì ádēlon aéxei,
rheîa dé t’ ithýnei skoliòn kaì agḗnora kárphei
Zeùs hypsibremétēs, hòs hypértata dṓmata naíei.
klŷthi idṑn aíōn te, díkēi d’ íthyne thémistas
týnē: egṑ dé ke Pérsēi etḗtyma mythēsaímēn.
Le due Éris
 Ouk ára moûnon éēn Erídōn génos, all’ epì gaîan
eisì dýō: tḕn mén ken epainḗseie noḗsas,
hḕ d’ epimōmētḗ: dià d’ ándicha thymòn échousin.
hḕ mèn gàr pólemón te kakòn kaì dêrin ophéllei,
schetlíē: oú tis tḗn ge phileî brotós, all’ hyp’ anáŋkēs
 athanátōn boulêisin Érin timôsi bareîan.
tḕn d’ hetérēn protérēn mèn egeínato Nỳx erebennḗ,
thêke dé min Kronídēs hypsízygos, aithéri naíōn,
gaíēs [t’] en rhízēisi kaì andrási pollòn ameínō:
hḗ te kaì apálamón per homôs epì érgon egeírei:
 eis héteron gár tís te íden érgoio chatízōn
ploúsion, hòs speúdei mèn arómenai ēdè phyteúein
oîkón t’ eû thésthai: zēloî dé te geítona geítōn
eis áphenos speúdont’: agathḕ d’ Éris hḗde brotoîsin.
kaì kerameùs kerameî kotéei kaì téktoni téktōn,
kaì ptōchòs ptōchôi phthonéei kaì aoidòs aoidôi.
La lite con Pérsē
 Ô Pérsē, sỳ dè taûta teôi enikáttheo thymôi,
mēdé s’ Éris kakóchartos ap’ érgou thymòn erýkoi
neíke’ opipeúont’ agorês epakouòn eónta.
ṓrē gár t’ olígē péletai neikéōn t’ agoréōn te
 hôitini mḕ bíos éndon epēetanòs katákeitai
hōraîos, tòn gaîa phérei, Dēmḗteros aktḗn.
toû ke koressámenos neíkea kaì dêrin ophéllois
ktḗmas’ ep’ allotríois. soì d’ oukéti deúteron éstai
hôd’ érdein: all’ aûthi diakrinṓmetha neîkos
 itheíēisi díkēis, haí t’ ek Diós eisin áristai.
ḗdē mèn gàr klêron edassámeth’, álla te pollà
harpázōn ephóreis méga kydaínōn basilêas
dōrophágous, hoì tḗnde díkēn ethélousi dikássai.
nḗpioi, oudè ísasin hósōi pléon hḗmisy pantòs
oud’ hóson en maláchēi te kaì asphodélōi még’ óneiar.
Zeús, Promētheús e il mito di Pandṓra
 Krýpsantes gàr échousi theoì bíon anthrṓpoisin.
rhēidíōs gár ken kaì ep’ ḗmati ergássaio,
hṓste se keis eniautòn échein kaì aergòn eónta:
aîpsá ke pēdálion mèn hypèr kapnoû katatheîo,
 érga boôn d’ apóloito kaì hēmiónōn talaergôn.
allà Zeùs ékrypse cholōsámenos phresì hêisin,
hótti min exapátēse Promētheùs aŋkylomḗtēs:
toúnek’ ár’ anthrṓpoisin emḗsato kḗdea lygrá,
krýpse dè pŷr: tò mèn aûtis eùs páis Iapetoîo
 ékleps’ anthrṓpoisi Diòs parà mētióentos
en koílōi nárthēki, lathṑn Día terpikéraunon.
tòn dè cholōsámenos proséphē nephelēgeréta Zeús:
Iapetionídē, pántōn péri mḗdea eidṓs,
chaíreis pŷr klépsas kaì emàs phrénas ēperopeúsas,
 soí t’ autôi méga pêma kaì andrásin essoménoisin.
toîs d’ egṑ antì pyròs dṓsō kakón, hôi ken hápantes
térpōntai katà thymòn heòn kakòn amphagapôntes.
Hṑs éphat’, ek d’ egélasse patḕr andrôn te theôn te:
Hḗphaiston d’ ekéleuse periklytòn hótti táchista
 gaîan hýdei phýrein, en d’ anthrṓpou thémen audḕn
kaì sthénos, athanátēis dè theêis eis ôpa eískein
parthenikês kalòn eîdos epḗraton: autàr Athḗnēn
érga didaskêsai, polydaídalon històn hyphaínein:
kaì chárin amphichéai kephalêi chryséēn Aphrodítēn
 kaì póthon argaléon kaì gyiobórous meledṓnas:
en dè thémen kýneón te nóon kaì epíklopon êthos
Hermeíēn ḗnōge, diáktoron Argeïphóntēn.
Hṑs éphath’, hoì d’ epíthonto Diì Kroníōni ánakti…
[autíka d’ ek gaíēs plásse klytòs Amphigyḗeis
 parthénōi aidoíēi íkelon Kronídeō dià boulás:
zôse dè kaì kósmēse theà glaukôpis Athḗnē:
amphì dé hoi Chárités te theaì kaì pótnia Peithṑ
hórmous chryseíous éthesan chroḯ: amphì dè tḗn ge
Hôrai kallíkomoi stéphon ánthesi eiarinoîsin:
 pánta dé hoi chroï̀ kósmon ephḗrmose Pallàs Athḗnē:]
en d’ ára hoi stḗthessi diáktoros Argeïphóntēs
pseúdeá th’ haimylíous te lógous kaì epíklopon êthos
teûxe Diòs boulêisi baryktýpou: en d’ ára phōnḕn
thêke theôn kêryx, onómēne dè tḗnde gynaîka
 Pandṓrēn, hóti pántes Olýmpia dṓmat’ échontes
dôron edṓrēsan, pêm’ andrásin alphēstêisin.
autàr epeì dólon aipỳn amḗchanon exetélessen,
eis Epimēthéa pémpe patḕr klytòn Argeïphóntēn
dôron ágonta, theôn tachỳn áŋgelon: oud’ Epimētheùs
 ephrásath’ hṓs hoi éeipe Promētheùs mḗ pote dôron
déxasthai pàr Zēnòs Olympíou, all’ apopémpein
exopísō, mḗ poú ti kakòn thnētoîsi génētai:
autàr hò dexámenos, hóte dḕ kakòn eîch’, enóēse.
Prìn mèn gàr zṓeskon epì chthonì phŷl’ anthrṓpōn
 nósphin áter te kakôn kaì áter chalepoîo pónoio
noúsōn t’ argaléōn, haí t’ andrási kêras édōkan.
[aîpsa gàr en kakótēti brotoì katagēráskousin.]
allà gynḕ cheíressi píthou méga pôm’ apheloûsa
eskédas̱’, anthrṓpoisi d’ emḗsato kḗdea lygrá.
 moúnē d’ autóthi Elpìs en arrḗktoisi dómoisin
éndon émeine píthou hypò cheílesin oudè thýraze
exéptē: prósthen gàr epémbale pôma píthoio
aigióchou boulêisi Diòs nephelēgerétao.
álla dè myría lygrà kat’ anthrṓpous alálētai:
 pleíē mèn gàr gaîa kakôn, pleíē dè thálassa:
noûsoi d’ anthrṓpoisin eph’ hēmérēi, haì d’ epì nyktì
autómatoi phoitôsi kakà thnētoîsi phérousai
sigêi, epeì phōnḕn exeíleto mētíeta Zeús.
hoýtōs oú tí pē ésti Diòs nóon exaléasthai.
Il mito delle età dell’uomo: la stirpe dell’oro
 Ei d’ ethéleis, héterón toi egṑ lógon ekkoryphṓsō
eû kaì epistaménōs: sỳ d’ enì phresì bálleo sêisin
[hōs homóthen gegáasi theoì thnētoí t’ ánthrōpoi.]
Chrýseon mèn prṓtista génos merópōn anthrṓpōn
athánatoi poíēsan Olýmpia dṓmat’ échontes.
 hoì mèn epì Krónou êsan, hót’ ouranôi embasíleuen:
hṓste theoì d’ ézōon akēdéa thymòn échontes
nósphin áter te pónōn kaì oizýos, oudé ti deilòn
gêras epên, aieì dè pódas kaì cheîras homoîoi
térpont’ en thalíēisi, kakôn éktosthen hapántōn:
 thnêiskon d’ hṓsth’ hýpnōi dedmēménoi: esthlà dè pánta
toîsin éēn: karpòn d’ éphere zeídōros ároura
automátē pollón te kaì áphthonon: hoì d’ ethelēmoì
hḗsychoi érg’ enémonto sỳn esthloîsin poléessin.
[aphneioì mḗloisi, phíloi makáressi theoîsin.]
 autàr epeì dḕ toûto génos katà gaîa kálypse,
toì mèn daímones hagnoì epichthónioi teléthousin
esthloí, alexíkakoi, phýlakes thnētôn anthrṓpōn,
[hoí rha phylássousín te díkas kaì schétlia érga
ēéra hessámenoi pántē phoitôntes ep’ aîan,]
ploutodótai: kaì toûto géras basilḗion éschon.
Il mito delle età dell’uomo: la stirpe dell’argento
 Deúteron aûte génos polỳ cheiróteron metópisthen
argýreon poíēsan Olýmpia dṓmat’ échontes,
chryséōi oúte phyḕn enalíŋkion oúte nóēma:
all’ hekatòn mèn paîs étea parà mētéri kednêi
 etréphet’ atállōn, méga nḗpios, hôi enì oíkōi:
all’ hót’ ár’ hēbḗsai te kaì hḗbēs métron híkoito,
paurídion zṓeskon epì chrónon, álge’ échontes
aphradíēis: hýbrin gàr atásthalon ouk edýnanto
allḗlōn apéchein, oud’ athanátous therapeúein
 ḗthelon oud’ érdein makárōn hieroîs epì bōmoîs,
hêi thémis anthrṓpois katà ḗthea. toùs mèn épeita
Zeùs Kronídēs ékrypse choloúmenos, hoýneka timàs
ouk édidon makáressi theoîs hoì Ólympon échousin.
autàr epeì kaì toûto génos katà gaîa kálypse,
toì mèn hypochthónioi mákares thnētoì kaléontai,
deúteroi, all’ émpēs timḕ kaì toîsin opēdeî.
Il mito delle età dell’uomo: la stirpe del bronzo
 Zeùs dè patḕr tríton állo génos merópōn anthrṓpōn
chálkeion poíēs̱’, ouk argyréōi oudèn homoîon,
ek meliân, deinón te kaì óbrimon: hoîsin Árēos
 érg’ émele stonóenta kaì hýbries, oudé ti sîton
ḗsthion, all’ adámantos échon krateróphrona thymón.
[áplastoi: megálē dè bíē kaì cheîres áaptoi
ex ṓmōn epéphykon epì stibaroîsi mélessi.]
tôn d’ ên chálkea mèn teúchea, chálkeoi dé te oîkoi,
 chalkôi d’ eirgázonto: mélas d’ ouk éske sídēros.
kaì toì mèn cheíressin hypò sphetérēisi daméntes
bêsan es eurṓenta dómon kryeroû Aídao,
nṓnymnoi: thánatos dè kaì ekpáglous per eóntas
heîle mélas, lampròn d’ élipon pháos ēelíoio.
Il mito delle età dell’uomo: la stirpe degli eroi
 Autàr epeì kaì toûto génos katà gaîa kálypsen,
aûtis ét’ állo tétarton epì chthonì poulyboteírēi
Zeùs Kronídēs poíēse, dikaióteron kaì áreion,
andrôn hērṓōn theîon génos, hoì kaléontai
hēmítheoi, protérē geneḕ kat’ apeírona gaîan.
 kaì toùs mèn pólemós te kakòs kaì phýlopis ainḕ
toùs mèn hyph’ heptapýlōi Thḗbēi, Kadmēídi gaíēi,
ṓlese marnaménous mḗlōn hének’ Oidipódao,
toùs dè kaì en nḗessin hypèr méga laîtma thalássēs
es Troíēn agagṑn Helénēs hének’ ēykómoio.
 [Énth’ ê toi toùs mèn thanátou télos amphekálypse]
toîs dè dích’ anthrṓpōn bíoton kaì ḗthe’ opássas
Zeùs Kronídēs katénasse patḕr es peírata gaíēs.
tēloû ap’ athanátōn: toîsin Krónos embasileúei.
kaì toì mèn naíousin akēdéa thymòn échontes
en makárōn nḗsoisi par’ Ōkeanòn bathydínēn,
ólbioi hḗrōes, toîsin meliēdéa karpòn
trìs éteos thállonta phérei zeídōros ároura.
Il mito delle età dell’uomo: la stirpe del ferro
 Mēkét’ épeit’ ṓphellon egṑ pémptoisi meteînai
andrásin, all’ ḕ prósthe thaneîn ḕ épeita genésthai.
 nŷn gàr dḕ génos estì sidḗreon: oudé pot’ êmar
paúsontai kamátou kaì oizýos oudé ti nýktōr
phtheirómenoi: chalepàs dè theoì dṓsousi merímnas.
all’ émpēs kaì toîsi memeíxetai esthlà kakoîsin.
Zeùs d’ olései kaì toûto génos merópōn anthrṓpōn,
 eût’ àn geinómenoi poliokrótaphoi teléthōsin.
oudè patḕr paídessin homoíios oudé ti paîdes
oudè xeînos xeinodókōi kaì hetaîros hetaírōi,
oudè kasígnētos phílos éssetai, hōs tò páros per.
aîpsa dè gēráskontas atimḗsousi tokêas:
 mémpsontai d’ ára toùs chalepoîs bázontes épessi,
schétlioi, oudè theôn ópin eidótes: oudé ken hoí ge
gērántessi tokeûsin apò threptḗria doîen:
[cheirodíkai: héteros d’ hetérou pólin exalapáxei:]
oudé tis euórkou cháris éssetai oudè dikaíou
 oud’ agathoû, mâllon dè kakôn rhektêra kaì hýbrin
anéra timḗsousi: díkē d’ en chersí: kaì aidṑs
ouk éstai, blápsei d’ ho kakòs tòn areíona phôta
mýthoisi skolioîs enépōn, epì d’ hórkon omeîtai.
zêlos d’ anthrṓpoisin oizyroîsin hápasi
 dyskélados kakóchartos homartḗsei stygerṓpēs.
kaì tóte dḕ pròs Ólympon apò chthonòs euryodeíēs
leukoîsin pháressi kalypsaménō chróa kalòn
athanátōn metà phŷlon íton prolipónt’ anthrṓpous
Aidṑs kaì Némesis: tà dè leípsetai álgea lygrà
thnētoîs anthrṓpoisi: kakoû d’ ouk éssetai alkḗ.
L’usignolo e lo sparviero
 Nŷn d’ aînon basileûsin eréō phronéousi kaì autoîs:
hôd’ írēx proséeipen aēdóna poikilódeiron
hýpsi mál’ en nephéessi phérōn onýchessi memarpṓs:
hḕ d’ eleón, gnamptoîsi peparménē amph’ onýchessi,
 mýreto: tḕn hó g’ epikratéōs pròs mŷthon éeipen:
«daimoníē, tí lélēkas? échei ný se pollòn areíōn:
têi d’ eîs hêi s’ àn egṓ per ágō kaì aoidòn eoûsan:
deîpnon d’, aí k’ ethélō, poiḗsomai ēè methḗsō.
áphrōn d’, hós k’ ethélēi pròs kreíssonas antipherízein:
níkēs te stéretai prós t’ aíschesin álgea páschei».
hṑs éphat’ ōkypétēs írēx, tanysípteros órnis.
Giustizia e ingiustizia
 Ô Pérsē, sỳ d’ ákoue díkēs mēd’ hýbrin óphelle:
hýbris gár te kakḕ deilôi brotôi, oudè mèn esthlòs
rhēidíōs pherémen dýnatai, barýthei dé th’ hyp’ autês
 eŋkýrsas átēisin: hodòs d’ hetérēphi pareltheîn
kreíssōn es tà díkaia: díkē d’ hypèr hýbrios íschei
es télos exelthoûsa: pathṑn dé te nḗpios égnō.
autíka gàr tréchei Hórkos háma skoliêisi díkēisin:
tês dè Díkēs rhóthos helkoménēs hêi k’ ándres ágōsi
 dōrophágoi, skoliêis dè díkēis krínōsi thémistas:
hḕ d’ hépetai klaíousa pólin kaì ḗthea laôn,
ēéra hessaménē, kakòn anthrṓpoisi phérousa,
hoí té min exelásōsi kaì ouk itheîan éneiman.
hoì dè díkas xeínoisi kaì endḗmoisi didoûsin
 itheías kaì mḗ ti parekbaínousi dikaíou,
toîsi téthēle pólis, laoì d’ antheûsin en autêi:
eirḗnē d’ anà gên kourotróphos, oudé pot’ autoîs
argaléon pólemon tekmaíretai eurýopa Zeús:
oudé pot’ ithydíkēisi met’ andrási limòs opēdeî
 oud’ átē, thalíēis dè memēlóta érga némontai.
toîsi phérei mèn gaîa polỳn bíon, oúresi dè drŷs
ákrē mén te phérei balánous, méssē dè melíssas:
eiropókoi d’ óies malloîs katabebríthasi:
tíktousin dè gynaîkes eoikóta tékna goneûsi:
 thállousin d’ agathoîsi diamperés: oud’ epì nēôn
nísontai, karpòn dè phérei zeídōros ároura.
hoîs d’ hýbris te mémēle kakḕ kaì schétlia érga,
toîs dè díkēn Kronídēs tekmaíretai eurýopa Zeús.
polláki kaì xýmpasa pólis kakoû andròs apēýra,
 hóstis alitraínēi kaì atásthala mēchanáatai.
toîsin d’ ouranóthen még’ epḗgage pêma Kroníōn,
limòn homoû kaì loimón, apophthinýthousi dè laoí:
[oudè gynaîkes tíktousin, minýthousi dè oîkoi]
Zēnòs phradmosýnēisin Olympíou: állote d’ aûte
ḕ tôn ge stratòn eurỳn apṓlesen ḕ hó ge teîchos
ḕ néas en póntōi Kronídēs apoteínytai autôn.
Ammonimento ai giudici
 Ô basilês, hymeîs dè kataphrázesthe kaì autoì
tḗnde díkēn: eŋgỳs gàr en anthrṓpoisin eóntes
athánatoi phrázontai hósoi skoliêisi díkēisin
 allḗlous tríbousi theôn ópin ouk alégontes.
trìs gàr mýrioí eisin epì chthonì poulyboteírēi
athánatoi Zēnòs phýlakes thnētôn anthrṓpōn,
hoí rha phylássousín te díkas kaì schétlia érga
ēéra hessámenoi, pántē phoitôntes ep’ aîan.
 hē dé te parthénos estì Díkē, Diòs ekgegauîa,
kydrḗ t’ aidoíē te theoîs hoì Ólympon échousin,
kaí rh’ hopót’ án tís min bláptēi skoliôs onotázōn,
autíka pàr Diì patrì kathezoménē Kroníōni
gērýet’ anthrṓpōn adíkōn nóon, óphr’ apoteísēi
 dêmos atasthalías basiléōn hoì lygrà noeûntes
állēi parklínōsi díkas skoliôs enépontes.
taûta phylassómenoi, basilês, ithýnete mýthous,
dōrophágoi, skoliéōn dè dikéōn epì páŋchy láthesthe.
hoî autôi kakà teúchei anḕr állōi kakà teúchōn,
 hē dè kakḕ boulḕ tôi bouleúsanti kakístē.
pánta idṑn Diòs ophthalmòs kaì pánta noḗsas
kaí ny tád’, aí k’ ethélēis̱’, epidérketai, oudé he lḗthei
hoíēn dḕ kaì tḗnde díkēn pólis entòs eérgei.
nŷn dḕ egṑ mḗt’ autòs en anthrṓpoisi díkaios
eíēn mḗt’ emòs hyiós, epeì kakòn ándra díkaion
émmenai, ei meízō ge díkēn adikṓteros héxei.
allà tá g’ oúpō éolpa teleîn Día mētióenta.
La legge degli uomini
 Ô Pérsē, sỳ dè taûta metà phresì bálleo sêisi
kaí ny díkēs epákoue, bíēs d’ epilḗtheo pámpan.
 tónde gàr anthrṓpoisi nómon diétaxe Kroníōn,
ichthýsi mèn kaì thērsì kaì oiōnoîs peteēnoîs
ésthein allḗlous, epeì ou díkē estì met’ autoîs:
anthrṓpoisi d’ édōke díkēn, hḕ pollòn arístē
gínetai: ei gár tís k’ ethélēi tà díkai’ agoreûsai
 ginṓskōn, tôi mén t’ ólbon didoî eurýopa Zeús:
hòs dé ke martyríēisin hekṑn epíorkon omóssas
pseúsetai, en dè díkēn blápsas nḗkeston aasthêi,
toû dé t’ amaurotérē geneḕ metópisthe léleiptai:
andròs d’ euórkou geneḕ metópisthen ameínōn.
La via del bene
 Soì d’ egṑ esthlà noéōn eréō, méga nḗpie Pérsē:
tḕn mén toi kakótēta kaì iladòn éstin helésthai
rhēidíōs: leíē mèn hodós, mála d’ eŋgýthi naíei:
tês d’ aretês hidrôta theoì propároithen éthēkan
athánatoi: makròs dè kaì órthios oîmos es autḕn
 kaì trēchỳs tò prôton: epḕn d’ eis ákron híkētai,
rhēidíē dḕ épeita pélei, chalepḗ per eoûsa.
Hoûtos mèn panáristos, hòs autôi pánta noḗsei
[phrassámenos tá k’ épeita kaì es télos êisin ameínō:]
esthlòs d’ aû kakeînos hòs eû eipónti píthētai:
hòs dé ke mḗt’ autôi noéēi mḗt’ állou akoúōn
en thymôi bállētai, hò d’ aût’ achrḗios anḗr.
Necessità del lavoro
 allà sý g’ hēmetérēs memnēménos aièn ephetmês
ergázeu, Pérsē, dîon génos, óphra se Limòs
echthaírēi, philéēi dé s’ eustéphanos Dēmḗtēr
 aidoíē, biótou dè teḕn pimplêisi kaliḗn:
Limòs gár toi pámpan aergôi sýmphoros andrí:
tôi dè theoì nemesôsi kaì anéres hós ken aergòs
zṓēi, kēphḗnessi kothoúrois eíkelos orgḗn,
hoí te melissáōn kámaton trýchousin aergoì
 ésthontes: soì d’ érga phíl’ éstō métria kosmeîn,
hṓs ké toi hōraíou biótou plḗthōsi kaliaí.
ex érgōn d’ ándres polýmēloí t’ aphneioí te,
kaí t’ ergazómenos polỳ phílteros athanátoisin
[ésseai ēdè brotoîs: mála gàr stygéousin aergoús.]
 érgon d’ oudèn óneidos, aergíē dé t’ óneidos.
ei dé ken ergázēi, tácha se zēlṓsei aergòs
plouteûnta: ploútōi d’ aretḕ kaì kŷdos opēdeî.
daímoni d’ hoîos éēstha, tò ergázesthai ámeinon,
eí ken ap’ allotríōn kteánōn aesíphrona thymòn
es érgon trépsas meletâis bíou, hṓs se keleúō.
aidṑs d’ ouk agathḕ kechrēménon ándra komízei,
aidṓs, hḗ t’ ándras méga sínetai ēd’ onínēsin:
aidṓs toi pròs anolbíēi, thársos dè pròs ólbōi.
La violenza e il furto
 chrḗmata d’ ouch harpaktá, theósdota pollòn ameínō:
 ei gár tis kaì chersì bíēi mégan ólbon hélētai,
ḕ hó g’ apò glṓssēs lēíssetai, hoîá te pollà
gínetai, eût’ àn dḕ kérdos nóon exapatḗsēi
anthrṓpōn, aidô dé t’ anaideíē katopázēi,
rheîa dé min mauroûsi theoí, minýthousi dè oîkon
 anéri tôi, paûron dé t’ epì chrónon ólbos opēdeî.
Îson d’ hós th’ hikétēn hós te xeînon kakòn érxei,
hós te kasignḗtoio heoû anà démnia baínēi
[kryptadíēis eunêis alóchou, parakaíria rhézōn],
hós té teu aphradíēis alitaínēt’ orphanà tékna,
 hós te gonêa géronta kakôi epì gḗraos oudôi
neikeíēi chalepoîsi kathaptómenos epéessi:
tôi d’ ê toi Zeùs autòs agaíetai, es dè teleutḕn
érgōn ant’ adíkōn chalepḕn epéthēken amoibḗn.
allà sỳ tôn mèn pámpan éerg’ aesíphrona thymón.
La devozione verso gli dèi
 Kàd dýnamin d’ érdein hiér’ athanátoisi theoîsin
hagnôs kaì katharôs, epì d’ aglaà mēría kaíein:
állote dè spondêisi thýessí te hiláskesthai,
ēmèn hót’ eunázēi kaì hót’ àn pháos hieròn élthēi,
hṓs ké toi hílaon kradíēn kaì thymòn échōsin,
óphr’ állōn ōnêi klêron, mḕ tòn teòn állos.
I vicini
 Tòn philéont’ epì daîta kaleîn, tòn d’ echthròn eâsai:
tòn dè málista kaleîn hóstis séthen eŋgýthi naíei:
ei gár toi kaì chrêm’ eŋkṓmion állo ngénētai,
geítones ázōstoi ékion, zṓsanto dè pēoí.
 pêma kakòs geítōn, hósson t’ agathòs még’ óneiar:
émmoré toi timês hós t’ émmore geítonos esthloû:
oud’ àn boûs apóloit’, ei mḕ geítōn kakòs eíē.
eû mèn metreîsthai parà geítonos, eû d’ apodoûnai,
autôi tôi métrōi, kaì lṓion aí ke dýnēai,
hōs àn chrēízōn kaì es hýsteron árkion heúrēis.
mḕ kakà kerdaínein: kakà kérdea îs̱’ átēisi.
Precetti vari
 tòn philéonta phileîn, kaì tôi prosiónti proseînai.
kaì dómen hós ken dôi kaì mḕ dómen hós ken mḕ dôi:
dṓtēi mén tis édōken, adṓtēi d’ oú tis édōken:
 dṑs agathḗ, hárpax dè kakḗ, thanátoio dóteira:
hòs mèn gár ken anḕr ethélōn, hó ge kaì méga, dṓēi,
chaírei tôi dṓrōi kaì térpetai hòn katà thymón:
hòs dé ken autòs hélētai anaideíēphi pithḗsas,
kaí te smikròn eón, tó g’ epáchnōsen phílon êtor.
 ei gár ken kaì smikròn epì smikrôi katatheîo
kaì thamà toût’ érdois, tácha ken méga kaì tò génoito:
hòs d’ ep’ eónti phérei, hò d’ aléxetai aíthopa limón.
oudè tó g’ ein oíkōi katakeímenon anéra kḗdei:
oíkoi bélteron eînai, epeì blaberòn tò thýrēphin.
 esthlòn mèn pareóntos helésthai, pêma dè thymôi
chrēízein apeóntos: há se phrázesthai ánōga.
Archoménou dè píthou kaì lḗgontos korésasthai,
messóthi pheídesthai: deilḕ d’ en pythméni pheidṓ.
[misthòs d’ andrì phílōi eirēménos árkios éstō:
 kaí te kasignḗtōi gelásas epì mártyra thésthai:
† písteis d’ ára † homôs kaì apistíai ṓlesan ándras.]
mēdè gynḗ se nóon pygostólos exapatátō
haimýla kōtíllousa, teḕn diphôsa kaliḗn:
hòs dè gynaikì pépoithe, pépoith’ hó ge philḗtēisin.
 mounogenḕs dè páis eíē patrṓion oîkon
pherbémen: hṑs gàr ploûtos aéxetai en megároisin:
gēraiòs dè thánoi héteron paîd’ eŋkataleípōn.
rheîa dé ken pleónessi póroi Zeùs áspeton ólbon:
pleíōn mèn pleónōn melétē, meízōn d’ epithḗkē.
soì d’ ei ploútou thymòs eéldetai en phresì sêisin,
hôd’ érdein, kaì érgon ep’ érgōi ergázesthai.
L’aratura e la mietitura
 Plēiádōn Atlagenéōn epitellomenáōn
árchesth’ amḗtou, arótoio dè dysomenáōn.
haì dḗ toi nýktas te kaì ḗmata tessarákonta
 kekrýphatai, aûtis dè periploménou eniautoû
phaínontai tà prôta charassoménoio sidḗrou.
hoŷtós toi pedíōn péletai nómos hoí te thalássēs
eŋgýthi naietáous̱’ hoí t’ áŋkea bēssḗenta
póntou kymaínontos apóprothi, píona chôron,
 naíousin: gymnòn speírein, gymnòn dè boōteîn,
gymnòn d’ amáein, eí ch’ hṓria pánt’ ethélēistha
érga komízesthai Dēmḗteros, hṓs toi hékasta
hṓri’ aéxētai, mḗ pōs tà métaze chatízōn
ptṓssēis allotríous oíkous kaì mēdèn anýssēis.
 hōs kaì nŷn ep’ ém’ êlthes: egṑ dé toi ouk epidṓsō
oud’ epimetrḗsō: ergázeu, nḗpie Pérsē,
érga tá t’ anthrṓpoisi theoì dietekmḗranto,
mḗ pote sỳn paídessi gynaikí te thymòn acheúōn
zēteúēis bíoton katà geítonas, hoì d’ amelôsin.
dìs mèn gàr kaì trìs tácha teúxeai: ḕn d’ éti lypêis,
chrêma mèn ou prḗxeis, sỳ d’ etṓsia póll’ agoreúseis,
achreîos d’ éstai epéōn nomós. allá s’ ánōga
phrázesthai chreiôn te lýsin limoû t’ aleōrḗn.
L’aratura e l’autunno
 Oîkon mèn prṓtista gynaîká te boûn t’ arotêra,
 [ktētḗn, ou gametḗn, hḗtis kaì bousìn hépoito,]
chrḗmata d’ ein oíkōi pánt’ ármena poiḗsasthai,
mḕ sỳ mèn aitêis állon, hò d’ arnêtai, sỳ dè tētâi,
hē d’ hṓrē parameíbētai, minýthēi dé toi érgon.
mēd’ anabállesthai és t’ aúrion és te énēphi:
 ou gàr etōsioergòs anḕr pímplēsi kaliḕn
oud’ anaballómenos: melétē dé toi érgon ophéllei:
aieì d’ amboliergòs anḕr átēisi palaíei.
Ē̂mos dḕ lḗgei ménos oxéos ēelíoio
kaúmatos idalímou, metopōrinòn ombrḗsantos
 Zēnòs eristhenéos, metà dè trépetai bróteos chrṑs
pollòn elaphróteros: dḕ gàr tóte Seírios astḕr
baiòn hypèr kephalês kēritrephéōn anthrṓpōn
érchetai ēmátios, pleîon dé te nyktòs epaureî:
têmos adēktotátē péletai tmētheîsa sidḗrōi
 hýlē, phýlla d’ éraze chéei, ptórthoió te lḗgei:
têmos ár’ hylotomeîn memnēménos hṓria érga:
ólmon mèn tripódēn támnein, hýperon dè trípēchyn,
áxona d’ heptapódēn: mála gár ný toi ármenon hoýtō:
ei dé ken oktapódēn, apò kaì sphŷrán ke támoio.
trispíthamon d’ hápsin támnein dekadṓrōi amáxēi,
póll’ epikampýla kâla: phérein dè gýēn, hót’ àn heúrēis,
eis oîkon, kat’ óros dizḗmenos ḕ kat’ árouran,
príninon: hòs gàr bousìn aroûn ochyrṓtatós estin,
eût’ àn Athēnaíēs dmôos en elýmati pḗxas




gómphoisin pelásas prosarḗretai histoboêi.
doià dè thésthai árotra, ponēsámenos katà oîkon,
autógyon kaì pēktón, epeì polỳ lṓion hoýtō:
eí ch’ héteron [g’] áxais, héterón k’ epì bousì báloio.
dáphnēs d’ ḕ pteléēs akiṓtatoi histoboêes.
 dryòs élyma, prínou dè gýēn. bóe d’ ennaetḗrō
ársene kektêsthai: tôn gàr sthénos ouk alapadnón:
hḗbēs métron échonte: tṑ ergázesthai arístō.
ouk àn tṓ g’ erísante en aúlaki kàm mèn árotron
áxeian, tò dè érgon etṓsion aûthi lípoien.
 toîs d’ háma tessarakontaetḕs aizēòs hépoito
árton deipnḗsas tetrátryphon, oktáblōmon,
hós k’ érgou meletôn itheíēn aúlak’ elaúnoi,
mēkéti paptaínōn meth’ homḗlikas, all’ epì érgōi
thymòn échōn: toû d’ oú ti neṓteros állos ameínōn
 spérmata dássasthai kaì episporíēn aléasthai:
kouróteros gàr anḕr meth’ homḗlikas eptoíētai.
Phrázesthai d’, eût’ àn geránou phōnḕn epakoúsēis
hypsóthen ek nephéōn eniaúsia keklēgyíēs,
hḗ t’ arótoió te sêma phérei kaì cheímatos hṓrēn
 deiknýei ombrēroû, kradíēn d’ édak’ andròs aboúteō:
dḕ tóte chortázein hélikas bóas éndon eóntas:
rhēídion gàr épos eipeîn: «bóe dòs kaì ámaxan:
rhēídion d’ apanḗnasthai: pára [d’] érga bóessin».
phēsì d’ anḕr phrénas aphneiòs pḗxasthai ámaxan:
 nḗpios, oudè tò oîd’: hekatòn dé te doúrat’ amáxēs,
tôn prósthen melétēn echémen oikḗia thésthai.
Eût’ àn dḕ prṓtist’ árotos thnētoîsi phanḗēi,
dḕ tót’ ephormēthênai, homôs dmôés te kaì autós,
aúēn kaì dierḕn aróōn arótoio kath’ hṓrēn,
 prōì mála speúdōn, hína toi plḗthōsin árourai.
éari poleîn: théreos dè neōménē oú s’ apatḗsei:
neiòn dè speírein éti kouphízousan árouran.
neiòs alexiárē paídōn eukēlḗteira.
Eúchesthai dè Diì chthoníōi Dēmḗterí th’ hagnêi
 ekteléa bríthein Dēmḗteros hieròn aktḗn,
archómenos tà prôt’ arótou, hót’ àn ákron echétlēs
cheirì labṑn hórpēki boôn epì nôton híkēai
éndryon helkóntōn mesábōn. ho dè tytthòs ópisthe
dmôos échōn makélēn pónon orníthessi titheíē
 spérma katakrýptōn: euthēmosýnē gàr arístē
thnētoîs anthrṓpois, kakothēmosýnē dè kakístē.
hôdé ken hadrosýnēi stáchyes neúoien éraze,
ei télos autòs ópisthen Olýmpios esthlòn opázoi,
ek d’ aŋgéōn eláseias aráchnia, kaí se éolpa
 gēthḗsein biótou aireúmenon éndon eóntos.
euochthéōn d’ híxeai poliòn éar oudè pròs állous
augáseai: séo d’ állos anḕr kechrēménos éstai.
Ei dé ken ēelíoio tropêis aróōis chthóna dîan,
hḗmenos amḗseis olígon perì cheiròs eérgōn,
 antía desmeúōn kekoniménos, ou mála chaírōn,
oíseis d’ en phormôi: paûroi dé se thēḗsontai.
állote d’ alloîos Zēnòs nóos aigióchoio,
argaléos d’ ándressi katathnētoîsi noêsai.
ei dḗ k’ óps’ arósēis, tóde kén toi phármakon eíē:
 êmos kókkyx kokkýzei dryòs en petáloisi
tò prôton, térpei dè brotoùs ep’ apeírona gaîan,
têmos Zeùs hýoi trítōi ḗmati mēd’ apolḗgoi,
mḗt’ ár’ hyperbállōn boòs hoplḕn mḗt’ apoleípōn:
hoýtō k’ opsarótēs prōiērótēi isopharízoi.
en thymôi d’ eû pánta phylásseo: mēdé se lḗthoi
mḗt’ éar ginómenon poliòn mḗth’ hṓrios ómbros.
L’inverno
 Pàr d’ íthi chálkeion thôkon kaì epaléa léschēn
hṓrēi cheimeríēi, hopóte krýos anéra érgōn
ischánei, éntha k’ áoknos anḕr méga oîkon ophélloi,
 mḗ se kakoû cheimônos amēchaníē katamárpsēi
sỳn peníēi, leptêi dè pachỳn póda cheirì piézēis.
pollà d’ aergòs anḗr, keneḕn epì elpída mímnōn,
chrēízōn biótoio, kakà proseléxato thymôi.
elpìs d’ ouk agathḕ kechrēménon ándra komízei,
 hḗmenon en léschēi, tôi mḕ bíos árkios eíē.
deíknye dè dmṓessi théreus éti méssou eóntos:
«ouk aieì théros esseîtai, poieîsthe kaliás.»
Mêna dè Lēnaiôna, kák’ ḗmata, boudóra pánta,
toûton aleúasthai kaì pēgádas, haí t’ epì gaîan
 pneúsantos Boréao dysēlegées teléthousin,
hós te dià Thrḗikēs hippotróphou euréi póntōi
empneúsas ṓrine, mémyke dè gaîa kaì hýlē:
pollàs dè drŷs hypsikómous elátas te pacheías
oúreos en bḗssēis pilnâi chthonì poulyboteírēi
 empíptōn, kaì pâsa boâi tóte nḗritos hýlē:
thêres dè phríssous̱’, ouràs d’ hypò méze’ éthento:
tôn kaì láchnēi dérma katáskion: allá ny kaì tôn
psychròs eṑn diáēsi dasystérnōn per eóntōn:
kaí te dià rhinoû boòs érchetai oudé min íschei,
 kaí te di’ aîga áēsi tanýtricha: pṓea d’ oúti,
hoýnek’ epēetanaì tríches autôn, ou diáēsi
ìs anémou Boréō: trochalòn dè géronta títhēsin
kaì dià parthenikês hapalóchroos ou diáēsin,
hḗ te dómōn éntosthe phílēi parà mētéri mímnei,
 oúpō érga idyîa polychrýsou Aphrodítēs,
eû te loessaménē térena chróa kaì líp’ elaíōi
chrisaménē mychíē kataléxetai éndothi oíkou,
ḗmati cheimeríōi, hót’ anósteos hòn póda téndei
én t’ apýrōi oíkōi kaì ḗthesi leugaléoisin:
 ou gár hoi ēélios deíkny nomòn hormēthênai,
all’ epì kyanéōn andrôn dêmón te pólin te
strōphâtai, brádion dè Panellḗnessi phaeínei.
kaì tóte dḕ keraoì kaì nḗkeroi hylēkoîtai
lygròn mylióōntes anà dría bēssḗenta,
 pheúgousin, kaì pâsin enì phresì toûto mémēlen,
hoî sképa maiómenoi pykinoùs keuthmônas échousi
kàk gláphy petrêen: tóte dḕ trípodi brotoì îsoi,
hoŷ t’ epì nôta éage, kárē d’ eis oûdas horâtai:
tôi íkeloi phoitôsin, aleuómenoi nípha leukḗn.
 Kaì tóte héssasthai éryma chroós, hṓs se keleúō,
chlaînán te malakḕn kaì termióenta chitôna:
stḗmoni d’ en paúrōi pollḕn króka mērýsasthai:
tḕn periéssasthai, hína toi tríches atreméōsi
mēd’ orthaì phríssōsin aeirómenai katà sôma:
 amphì dè possì pédila boòs îphi ktaménoio
ármena dḗsasthai, pílois éntosthe pykássas:
prōtogónōn d’ eríphōn, hopót’ àn krýos hṓrion élthēi,
dérmata syrráptein neúrōi boós, óphr’ epì nṓtōi
hyetoû amphibálēi aléēn: kephalêphi d’ hýperthen
 pîlon échein askētón, hín’ oúata mḕ katadeúēi.
psychrḕ gár t’ ēṑs péletai Boréao pesóntos,
ēôios d’ epì gaîan ap’ ouranoû asteróentos
aḕr pyrophórois tétatai makárōn epì érgois,
hós te aryssámenos potamôn apò aienaóntōn,
 hypsoû hypèr gaíēs artheìs anémoio thyéllēi,
állote mén th’ hýei potì hésperon, állot’ áēsi,
pyknà Thrēikíou Boréō néphea klonéontos.
tòn phthámenos érgon telésas oîkónde néesthai,
mḗ poté s’ ouranóthen skotóen néphos amphikalýpsēi,
 chrôta dè mydaléon thḗēi katá th’ heímata deúsēi:
all’ hypaleúasthai: meìs gàr chalepṓtatos hoŷtos,
cheimérios, chalepòs probátois, chalepòs d’ anthrṓpois.
têmos tṓmisy bousín, ep’ anéri dè pléon eíē
harmaliês: makraì gàr epírrothoi euphrónai eisín.
[taûta phylassómenos tetelesménon eis eniautòn
isoûsthai nýktas te kaì ḗmata, eis hó ken aûtis
gê pántōn mḗtēr karpòn sýmmikton eneíkēi.]
La primavera
 Eût’ àn d’ hexḗkonta metà tropàs ēelíoio
cheiméri’ ektelésēi Zeùs ḗmata, dḗ rha tót’ astḕr
 Arktoûros prolipṑn hieròn rhóon Ōkeanoîo
prôton pamphaínōn epitélletai akroknéphaios.
tòn dè mét’ orthogóē Pandionìs ôrto chelidṑn
es pháos anthrṓpois éaros néon histaménoio:
tḕn phthámenos oínas peritamnémen: hṑs gàr ámeinon.
 All’ hopót’ àn pheréoikos apò chthonòs àm phytà baínēi
Plēiádas pheúgōn, tóte dḕ skáphos oukéti oinéōn,
all’ hárpas te charassémenai kaì dmôas egeírein:
pheúgein dè skieroùs thṓkous kaì ep’ ēóa koîton
hṓrēi en amḗtou, hóte t’ ēélios chróa kárphei:
 tēmoûtos speúdein kaì oíkade karpòn agineîn
órthrou anistámenos, hína toi bíos árkios eíē.
ēṑs gàr [t’] érgoio trítēn apomeíretai aîsan,
ēṓs toi prophérei mèn hodoû, prophérei dè kaì érgou,
ēṓs, hḗ te phaneîsa poléas epébēse keleúthou
anthrṓpous polloîsí t’ epì zygà bousì títhēsin.
L’estate
 Ē̂mos dè skólymós t’ antheî kaì ēchéta téttix
dendréōi ephezómenos ligyrḕn katacheúet’ aoidḕn
pyknòn hypò pterýgōn, théreos kamatṓdeos hṓrēi,
têmos piótataí t’ aîges, kaì oînos áristos,
 machlótatai dè gynaîkes, aphaurótatoi dé toi ándres
eisín, epeì kephalḕn kaì goúnata Seírios ázei,
aualéos dé te chrṑs hypò kaúmatos: allà tót’ ḗdē
eíē petraíē te skiḕ kaì bíblinos oînos
máza t’ amolgaíē gála t’ aigôn sbennymenáōn
 kaì boòs hylophágoio kréas mḗ pō tetokyíēs
prōtogónōn t’ eríphōn: epì d’ aíthopa pinémen oînon,
en skiêi hezómenon, kekorēménon êtor edōdês,
antíon akraéos Zephýrou trépsanta prósōpa:
krḗnēs d’ aenáou kaì aporrýtou hḗ t’ athólōtos
 trìs hýdatos prochéein, tò dè tétraton hiémen oínou.
Dmōsì d’ epotrýnein Dēmḗteros hieròn aktḕn
dinémen, eût’ àn prôta phanêi sthénos Ōríōnos,
chṓrōi en euaeî kaì eutrochálōi en alōêi.
métrōi d’ eû komísasthai en áŋgesin: autàr epḕn dḕ
 pánta bíon katáthēai epármenon éndothi oíkou,
thêtá t’ áoikon poieîsthai kaì áteknon érithon
dízēsthai kélomai: chalepḕ d’ hypóportis érithos:
kaì kýna karcharódonta komeîn, mḕ pheídeo sítou,
mḗ poté s’ hēmerókoitos anḕr apò chrḗmath’ hélētai.
chórton d’ eskomísai kaì syrphetón, óphra toi eíē
bousì kaì hēmiónoisin epēetanón. autàr épeita
dmôas anapsŷxai phíla goúnata kaì bóe lŷsai.
L’autunno
 Eût’ àn d’ Ōríōn kaì Seírios es méson élthēi
ouranón, Arktoûron dè ídēi rhododáktylos Ēṓs,
 ô Pérsē, tóte pántas apodrépen oíkade bótrys,
deîxai d’ ēelíōi déka t’ ḗmata kaì déka nýktas,
pénte dè syskiásai, héktōi d’ eis áŋge’ aphýssai
dôra Diōnýsou polygēthéos. autàr epḕn dḕ
Plēiádes th’ Hyádes te tó te sthénos Ōríōnos
dýnōsin, tót’ épeit’ arótou memnēménos eînai
hōraíou: pleiṑn dè katà chthonòs ármenos eíē.
La navigazione
 Ei dé se nautilíēs dyspemphélou hímeros haireî:
eût’ àn Plēiádes sthénos óbrimon Ōríōnos
pheúgousai píptōsin es ēeroeidéa pónton,
 dḕ tóte pantoíōn anémōn thyíousin aêtai:
kaì tóte mēkéti nêa échein enì oínopi póntōi,
gên d’ ergázesthai memnēménos hṓs se keleúō:
nêa d’ ep’ ēpeírou erýsai pykásai te líthoisi
pántothen, óphr’ íschōs̱’ anémōn ménos hygròn aéntōn,
 cheímaron exerýsas, hína mḕ pýthēi Diòs ómbros.
hópla d’ epármena pánta teôi eŋkáttheo oíkōi,
eukósmōs stolísas nēòs pterà pontopóroio:
pēdálion d’ euergès hypèr kapnoû kremásasthai.
autòs d’ hōraîon mímnein plóon eis hó ken élthēi:
 kaì tóte nêa thoḕn hálad’ helkémen, en dé te phórton
ármenon entýnasthai, hín’ oíkade kérdos árēai,
hṓs per emós te patḕr kaì sós, méga nḗpie Pérsē,
plōízesk’ en nēysí, bíou kechrēménos esthloû:
hós pote kaì teîd’ êlthe polỳn dià pónton anýssas,
 Kýmēn Aiolída prolipṑn en nēì melaínēi,
ouk áphenos pheúgōn oudè ploûtón te kaì ólbon,
allà kakḕn peníēn, tḕn Zeùs ándressi dídōsin.
nássato d’ áŋch’ Helikônos oizyrêi enì kṓmēi,
Áskrēi, cheîma kakêi, thérei argaléēi, oudé pot’ esthlêi.
 týnē d’, ô Pérsē, érgōn memnēménos eînai
hōraíōn pántōn, perì nautilíēs dè málista.
nê’ olígēn aineîn, megálēi d’ enì phortía thésthai:
meízōn mèn phórtos, meîzon d’ epì kérdeï kérdos
éssetai, eí k’ ánemoí ge kakàs apéchōsin aḗtas.
 Eût’ àn ep’ emporíēn trépsas aesíphrona thymòn
boúlēai [dè] chréa te prophygeîn kaì limòn aterpéa,
deíxō dḗ toi métra polyphloísboio thalássēs,
oúte ti nautilíēs sesophisménos oúte ti nēôn.
ou gár pṓ pote nēì [g’] epéplōn euréa pónton,
 ei mḕ es Eúboian ex Aulídos, hêi pot’ Achaioì
meínantes cheimôna polỳn sỳn laòn ágeiran
Helládos ex hierês Troíēn es kalligýnaika.
éntha d’ egṑn ep’ áethla daḯphronos Amphidámantos
Chalkída [t’] eisepérēsa: tà dè propephradména pollà
 áethl’ éthesan paîdes megalḗtores: éntha mé phēmi
hýmnōi nikḗsanta phérein trípod’ ōtṓenta.
tòn mèn egṑ Moúsēis̱’ Helikōniádess̱’ anéthēka
éntha me tò prôton ligyrês epébēsan aoidês.
tósson toi nēôn ge pepeírēmai polygómphōn:
 allà kaì hṑs eréō Zēnòs nóon aigióchoio:
Moûsai gár m’ edídaxan athésphaton hýmnon aeídein.
Ḗmata pentḗkonta metà tropàs ēelíoio,
es télos elthóntos théreos, kamatṓdeos hṓrēs,
hōraîos péletai thnētoîs plóos: oúte ke nêa
 kauáxais oút’ ándras apophtheíseie thálassa,
ei dḕ mḕ próphrōn ge Poseidáōn enosíchthōn
ḕ Zeùs athanátōn basileùs ethélēisin oléssai:
en toîs gàr télos estìn homôs agathôn te kakôn te.
têmos d’ eukrinées t’ aûrai kaì póntos apḗmōn:
 eúkēlos tóte nêa thoḕn anémoisi pithḗsas
helkémen es pónton phórton t’ es pánta títhesthai:
speúdein d’ hótti táchista pálin oîkónde néesthai
mēdè ménein oînón te néon kaì opōrinòn ómbron
kaì cheimôn’ epiónta Nótoió te deinàs aḗtas,
 hós t’ ṓrine thálassan homartḗsas Diòs ómbrōi
pollôi opōrinôi, chalepòn dé te pónton éthēken.
állos d’ eiarinòs péletai plóos anthrṓpoisin:
êmos dḕ tò prôton, hóson t’ epibâsa korṓnē
íchnos epoíēsen, tósson pétal’ andrì phanḗēi
 en krádēi akrotátēi, tóte d’ ámbatós esti thálassa:
eiarinòs d’ hoŷtos péletai plóos: oú min égōge
aínēm’, ou gàr emôi thymôi kecharisménos estín:
harpaktós: chalepôs ke phýgois kakón: allá ny kaì tà
ánthrōpoi rhézousin aidreíēisi nóoio:
 chrḗmata gàr psychḕ péletai deiloîsi brotoîsin.
deinòn d’ estì thaneîn metà kýmasin: allá s’ ánōga
phrázesthai táde pánta metà phresìn hōs agoreúō.
mēd’ en nēysìn hápanta bíon koílēisi títhesthai,
allà pléō leípein, tà dè meíona phortízesthai:
deinòn gàr póntou metà kýmasi pḗmati kýrsai:
deinòn d’ eí k’ ep’ ámaxan hypérbion áchthos aeíras
áxona kauáxais kaì phortía maurōtheíē.
métra phylássesthai: kairòs d’ epì pâsin áristos.
Il matrimonio
 Hōraîos dè gynaîka teòn potì oîkon ágesthai,
 mḗte triēkóntōn etéōn mála póll’ apoleípōn
mḗt’ epitheìs mála pollá: gámos dé toi hṓrios hoŷtos:
hē dè gynḕ tétor’ hēbṓoi, pémptōi dè gamoîto.
parthenikḕn dè gameîn, hṓs k’ ḗthea kednà didáxēis,
[tḕn dè málista gameîn, hḗtis séthen eŋgýthi naíei]
 pánta mál’ amphìs idṓn, mḕ geítosi chármata gḗmēis.
ou mèn gár ti gynaikòs anḕr lēízet’ ámeinon
tês agathês, tês d’ aûte kakês ou rhígion állo,
deipnolóchēs, hḗ t’ ándra kaì íphthimón per eónta
heúei áter daloîo kaì ōmôi gḗraï dôken.
Gli amici
 [eû d’ ópin athanátōn makárōn pephylagménos eînai.]
mḕ dè kasignḗtōi îson poieîsthai hetaîron:
ei dé ke poiḗsēis, mḗ min próteros kakòn érxai
mēdè pseúdesthai glṓssēs chárin: ei dé sé g’ árchēi
ḗ ti épos eipṑn apothýmion ēè kaì érxas,
 dìs tósa teínysthai memnēménos: ei dé ken aûtis
hēgêt’ es philótēta, díkēn d’ ethélēisi parascheîn,
déxasthai: deilós toi anḕr phílon állote állon
poieîtai: sè dè mḗ ti nóos kateleŋchétō eîdos.
mēdè polýxeinon mēd’ áxeinon kaléesthai,
mēdè kakôn hétaron mēd’ esthlôn neikestêra.
La moderazione, la convenienza, la fama
 mēdé pot’ ouloménēn peníēn thymophthóron andrì
tétlath’ oneidízein, makárōn dósin aièn eóntōn.
glṓssēs toi thēsauròs en anthrṓpoisin áristos
pheidōlês, pleístē dè cháris katà métron ioúsēs:
 ei dè kakòn eípois, tácha k’ autòs meîzon akoúsais.
mēdè polyxeínou daitòs dyspémphelos eînai:
ek koinoû pleístē te cháris dapánē t’ oligístē.
[mēdé pot’ ex ēoûs Diì leíbein aíthopa oînon
chersìn aníptoisin mēd’ állois athanátoisin:


ou gàr toí ge klýousin, apoptýousi dé t’ arás.
mēd’ ánt’ ēelíou tetramménos orthòs omicheîn,
autàr epeí ke dýēi, memnēménos, és t’ aniónta,
mḕ d’ apogymnōtheís: makárōn toi nýktes éasin.
mḗt’ en hodôi mḗt’ ektòs hodoû probádēn ourḗsēis:
 hezómenos d’ hó ge theîos anḗr, pepnyména eidṓs,
ḕ hó ge pròs toîchon pelásas euerkéos aulês.
mēd’ aidoîa gonêi pepalagménos éndothi oíkou
histíēi empeladòn paraphainémen, all’ aléasthai.
mēd’ apò dysphḗmoio táphou aponostḗsanta
a



spermaínein geneḗn, all’ athanátōn apò daitós.
mēd’ epì krēnáōn oureîn, mála d’ exaléasthai.
mēdé pot’ aenáōn potamôn kallírroon hýdōr
possì perân prín g’ eúxēi idṑn es kalà rhéethra
cheîras nipsámenos polyērátōi hýdati leukôi.
hòs potamòn diabêi kakótēt’ idè cheîras ániptos,
 tôi dè theoì nemesôsi kaì álgea dôkan opíssō.
mēd’ apò pentózoio theôn en daitì thaleíēi
aûon apò chlōroû támnein aíthōni sidḗrōi.
mēdé pot’ oinochóēn tithémen krētêros hýperthen
pinóntōn: oloḕ gàr ep’ autôi moîra tétyktai.
 mēdè dómon poiôn anepíxeston kataleípein,
mḗ toi ephezoménē krṓxēi lakéryza korṓnē.
mēd’ apò chytropódōn anepirréktōn anelónta
ésthein mēdè lóesthai: epeì kaì toîs épi poinḗ.
mēd’ ep’ akinḗtoisi kathízein, ou gàr ámeinon,
 paîda dyōdekataîon, hó t’ anér’ anḗnora poieî,
mēdè dyōdekámēnon: íson kaì toûto tétyktai.
mēdè gynaikeíōi loutrôi chróa phaidrýnesthai
anéra: leugaléē gàr epì chrónon ést’ epì kaì tôi
poinḗ. mēd’ hieroîsin ep’ aithoménoisi kyrḗsas
 mōmeúein aídēla: theós ný ti kaì tà nemessâi.
mēdé pot’ en prochoêis potamôn hálade proreóntōn
mēd’ epì krēnáōn oureîn, mála d’ exaléasthai:
mēd’ enapopsýchein: tò gàr oú toi lṓión estin.]
hôd’ érdein: deinḕn dè brotôn hypaleúeo phḗmēn:
phḗmē gár te kakḕ péletai koúphē mèn aeîrai
rheîa mál’, argaléē dè phérein, chalepḕ d’ apothésthai.
phḗmē d’ oú tis pámpan apóllytai, hḗntina polloì
laoì phēmíxousi: theós ný tís esti kaì autḗ.
I giorni fausti
 Ḗmata d’ ek Dióthen pephylagménos eû katà moîran



pephradémen dmṓessi triēkáda mēnòs arístēn
érga t’ epopteúein ēd’ harmaliḕn datéasthai.
Haíde gàr hēmérai eisì Diòs parà mētióentos,
eût’ àn alētheíēn laoì krínontes ágōsin:
prôton énē tetrás te kaì hebdómē hieròn êmar:
 têi gàr Apóllōna chrysáora geínato Lētṓ:
ogdoátē d’ enátē te dýō ge mèn ḗmata mēnòs
éxoch’ aexoménoio brotḗsia érga pénesthai:
hendekátē dè dyōdekátē t’ ámphō ge mèn esthlaì
ēmèn óis peíkein ēd’ eúphrona karpòn amâsthai:
hē dè dyōdekátē tês hendekátēs még’ ameínōn:
têi gár toi neî nḗmat’ aersipótētos aráchnēs
ḗmatos ek pleíou, hóte t’ ídris sōròn amâtai:
têi d’ històn stḗsaito gynḕ probáloitó te érgon.
Giorni fausti e infausti
 Mēnòs d’ histaménou treiskaidekátēn aléasthai
 spérmatos árxasthai: phytà d’ enthrépsasthai arístē.
héktē d’ hē méssē mál’ asýmphorós esti phytoîsin,
androgónos d’ agathḗ: koúrēi d’ ou sýmphorós estin
oúte genésthai prôt’ oút’ àr gámou antibolêsai.
oudè mèn hē prṓtē héktē koúrēi ge genésthai
 ármenos, all’ eríphous támnein kaì pṓea mḗlōn,
sēkón t’ amphibaleîn poimnḗion ḗpion êmar:
esthlḕ d’ androgónos: philéoi d’ hó ge kértoma bázein
pseúdeá th’ haimylíous te lógous kryphíous t’ oarismoús.
Mēnòs d’ ogdoátēi kápron kaì boûn erímykon
 tamnémen, ourêas dè dyōdekátēi talaergoús.
Eikádi d’ en megálēi, pléōi ḗmati, hístora phôta
geínasthai: mála gár te nóon pepykasménos éstai.
Esthlḕ d’ androgónos dekátē, koúrēi dé te tetràs
méssē: têi dé te mêla kaì eilípodas hélikas boûs
 kaì kýna karcharódonta kaì ourêas talaergoùs
prēÿ́nein epì cheîra titheís: pephýlaxo dè thymôi
[tetrád’ aleúasthai phthínontós th’ histaménou te]
álgea: thymoboreîn mála toi tetelesménon êmar.
En dè tetártēi mēnòs ágesth’ eis oîkon ákoitin
oiōnoùs krínas hoì ep’ érgmati toútōi áristoi.
Pémptas d’ exaléasthai, epeì chalepaí te kaì ainaí:
en pémptēi gár phasin Erinýas amphipoleúein
Hórkon geinómenon, tòn Éris téke pêm’ epiórkois.
Altri giorni fausti
 Méssēi d’ hebdomátēi Dēmḗteros hieròn aktḕn
 eû mál’ opipeúonta eutrochálōi en alōêi
bállein, hylotómon te tameîn thalamḗia doûra
nḗiá te xýla pollá, tá t’ ármena nēysì pélontai.
tetrádi d’ árchesthai nêas pḗgnysthai araiás.
Einàs d’ hē méssē epì deíela lṓion êmar:
 prōtístē d’ einàs panapḗmōn anthrṓpoisin:
esthlḕ mèn gár th’ hḗ ge phyteuémen ēdè genésthai
anéri t’ ēdè gynaikí, kaì oúpote páŋkakon êmar.
Paûroi d’ aûte ísasi triseináda mēnòs arístēn
[árxasthaí te píthou kaì epì zygòn auchéni theînai
 bousì kaì hēmiónoisi kaì híppois ōkypódessi,]
nêa polyklḗida thoḕn eis oínopa pónton
eirýmenai: paûroi dé t’ alēthéa kiklḗskousin.
Tetrádi d’ oîge píthon: perì pántōn hieròn êmar
méssē: paûroi d’ aûte met’ eikáda mēnòs arístēn
ēoûs geinoménēs: epì deíela d’ estì chereíōn.
Giorni né fausti né infausti
 Haíde mèn hēmérai eisìn epichthoníois még’ óneiar:
hai d’ állai metádoupoi, akḗrioi, oú ti phérousai.
állos d’ alloíēn aineî, paûroi dè ísasin.
állote mētryiḕ pélei hēmérē, állote mḗtēr.
Epilogo
táōn eudaímōn te kaì ólbios hòs táde pánta
eidṑs ergázētai anaítios athanátoisin,
órnithas krínōn kaì hyperbasías aleeínōn.

 

   
_______

Altri articoli da leggere:

More Like This


Categorie


letteratura italiana

Add a Comment

Your email address will not be published.Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Categorie




Questo sito partecipa al Programma Affiliazione Amazon Europe S.r.l., un programma di affiliazione che consente ai siti di percepire una commissione pubblicitaria pubblicizzando e fornendo link al sito Amazon.it